पूर्वीच्या पिक विमा योजनेत शेतकऱ्यांना खूप प्रकारच्या नुकसानावर भरपाई मिळत होती (उदा. एकट्या शेतकऱ्याचे नुकसान, कापणीनंतर सडलेले उत्पादन, मध्यम हंगामात कीड/नैसर्गिक आपत्ती इ.).
पण २०२५ मध्ये महाराष्ट्र शासनाने हे लाभ कमी केले आहेत 👇
❌ आता भरपाई मिळणार नाही अशा घटना:
1. Isolated Losses (एकट्या शेतकऱ्याचे/काही शेतकऱ्यांचे नुकसान)
उदा. एखाद्या गावात १०० शेतकऱ्यांची पिके आहेत, पण फक्त ५ शेतकऱ्यांचे शेत गारपिटीमुळे नासले.
अशा वेगळ्या / लहान प्रमाणात झालेल्या नुकसानीवर भरपाई मिळणार नाही.
2. Post-Harvest Losses (कापणीनंतरचे नुकसान)
उदा. शेतकऱ्याने सोयाबीन कापून शेतात वाळत घातले, त्यावेळी मुसळधार पावसामुळे उत्पादन नासले.
पूर्वी हे भरपाईस पात्र होते, पण आता यावर विमा लागू नाही.
3. Mid-Season Adversities (हंगामातले नुकसान)
उदा. दुष्काळ, अतिवृष्टी, गारपीट, कीड-रोग यामुळे पिकाचा अर्धा हंगामच बुडाला.
यापुढे अशा नुकसानासाठी विमा कंपनी जबाबदार राहणार नाही.
—
✅ भरपाई मिळण्याची एकमेव पद्धत:
Crop Cutting Experiment (CCE) – पिक कापणी प्रयोग
महसूल विभाग १२ गावांत निवडक शेतजमिनीवर पिक कापणी प्रयोग करतो.
या प्रयोगांतून मिळालेल्या सरासरी उत्पादनाची तुलना मागील १० वर्षांच्या सरासरी उत्पादनाशी केली जाते.
जर उत्पादन १० वर्षांच्या सरासरीपेक्षा कमी आले तरच विमा भरपाई मिळेल.
—
📌 सोप्या भाषेत:
👉 शेतकऱ्याच्या वैयक्तिक पातळीवर झालेले नुकसान (isolated loss) वा कापणीनंतरचे नुकसान (post-harvest loss) भरपाईस पात्र राहणार नाही.
👉 केवळ संपूर्ण गावाच्या/गटाच्या स्तरावर, पिक कापणी प्रयोगात निकाल कमी आला तरच भरपाई मिळे
